Zo werkt nepnieuws
Cultuur
12 september 2017
Tekst Daniël Gillissen

Zo werkt nepnieuws

Vrijdag onderzocht het Nederlands Dagblad een claim dat geld van Kinderpostzegels naar abortus zou gaan. Het bleek nepnieuws. Maar niet iedereen legt zich daarbij neer.

De opbrengst van Kinderpostzegels gaat naar… abortus van kinderen. Vrijdagochtend ging een bericht met die kop opeens viral onder christenen op sociale media. Een van de redacteuren van het Nederlands Dagblad wees op het bericht van Stirezo, een rooms-katholieke prolife-organisatie. Ze had het via WhatsApp gekregen met de mededeling ‘Willen jullie dit ook zoveel mogelijk doorsturen?’

Bij de ND-redactie was de nieuwsgierigheid gewekt. Een deel van de opbrengst van de Kinderpostzegels - huis-aan-huis-verkocht door basisschoolkinderen - zou mede naar de Rutgers Stichting gaan. ‘Deze stichting ijvert in Nederland en wereldwijd voor meer abortus’, aldus Stirezo. En dus luidde de conclusie: ‘Nederlandse kinderen die komende weken kinderpostzegels aan de deur verkopen, verkopen voor de abortus van Afrikaanse kinderen.’

Al snel kwam een redacteur met de mededeling dat de bewering niet klopte. Kinderpostzegels financiert Rutgers helemaal niet. Conclusie: geen nieuws. Maar dat is niet waar. Als een bericht viral gaat dat niet klopt, moeten we daar als redactie wat mee. Zeker als het nieuws in christelijk Nederland rondgaat.
En dus publiceerde het Nederlands Dagblad een artikel dat de bewering van Stirezo niet klopte. In 2009 was voor het laatst geld van Kinderpostzegels naar Rutgers gegaan. Maar dat werd niet gebruikt voor abortus of de promotie van abortus, maar naar ‘een klein aantal projecten om kwetsbare groepen goede seksuele voorlichting te geven, bijvoorbeeld dove jongeren’, aldus Paulien van Haastrecht van Rutgers.

Daarmee leek de kous af, maar de NPV - een christelijke organisatie die zich inzet voor bescherming van het leven - twitterde:

Het ND ging verder met checken. SRGR is een overheidsorgaan (namens het ministerie van Buitenlandse Zaken) met als doelstelling dat ‘iedereen recht heeft op prettige en veilige seks’ en dat ‘mensen zelf moeten kunnen bepalen of en wanneer ze kinderen willen krijgen’. Kinderpostzegels geeft geen steun, maar krijgt - net als zes andere organisaties - geld uit de SRGR-pot. En dat geld gaat niet naar een pro-abortusbeleid, zegt Irene Gouwens van Kinderpostzegels. ‘De financiering die wij van Buitenlandse Zaken ontvangen, gebruiken wij voor het tegengaan van kindhuwelijken. Wat wij met dat geld doen, heeft niets met abortus te maken.’

Daarmee bleek ook die link tussen Kinderpostzegels en abortus niet te bestaan.

Stirezo stelde vervolgens dat de ontkenning van de link tussen Rutgers en Kinderpostzegels echter allemaal tactiek was:

Ook Kinderpostzegels maakte duidelijk hoe het komt dat Rutgers de organisatie noemde.

Dat Rutgers werkt met een standaardlijst van donateurs was niet overtuigend. En daarom het bericht: "Wat u voor nu onthouden moet: de relatie tussen Kinderpostzegels en abortus bestaat nog steeds."

Op zaterdag vond de NPV de weerlegging van het bericht in het Nederlands Dagblad ‘veel’ aandacht voor Kinderpostzegels en Rutgers:

En was nog niet overtuigd, want schreef ‘als’ het bericht in het ND klopt:

Hoaxmelding, een grote community op Facebook, onderzocht ook de bewering van Stirezo en concludeerde: Stirezo maakt de beschuldiging niet waar en daarom gaat het om een hoax.

Stirezo legde zich er maandag niet bij neer dat de aantijgingen tegen Kinderpostzegels niet kloppen:

Ook het Reformatorisch Dagblad, dat in eerste instantie een nieuwsberichtje had gemaakt op basis van het Nederlands Dagblad, schreef maandag over de kwestie. Conclusie: er gaat geen geld van Kinderpostzegels naar abortus.

Maar voor sommigen maakt dat allemaal niet uit.

Zo werkt nepnieuws dus. Eerst gaat lekkerbekkend nieuws viral (Kinderpostzegels betaalt abortus) - gebaseerd op een vermelding op een website. Blijkt de bewering niet waar, dan is er een ander aantijging (maar ze steunen een overheidsprogramma dat abortus promoot). Als die ook niet klopt, geldt altijd nog: waar rook is, is vuur.

Niet iedereen wil inzien als nieuws nepnieuws blijkt te zijn.

Eerder schreef ik op Dag6 over christenen die klakkeloos nepnieuws verspreiden

Daniël Gillissen
Vakmens Geloof , Samenleving , Familie en Relaties EN Cultuur